ฟรีแลนซ์ต้องเสียภาษีไหม ใครบ้างที่เข้าข่าย
คำตอบสั้น ๆ คือ ฟรีแลนซ์ที่มีรายได้ถึงเกณฑ์มีหน้าที่ต้องยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา เช่นเดียวกับมนุษย์เงินเดือน
สิ่งที่หลายคนเข้าใจผิดคือคิดว่า "ถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายไปแล้วก็จบ" แต่ความจริงคุณยังต้องยื่นภาษีประจำปีอยู่ดี เพราะยอดที่ถูกหักระหว่างปีเป็นเพียงภาษีจ่ายล่วงหน้า ไม่ใช่ภาษีก้อนสุดท้าย และการยื่นภาษีนี่เองที่ทำให้คุณมีโอกาสได้เงินคืนถ้าถูกหักเกิน
เข้าใจ "เงินได้" ของฟรีแลนซ์ก่อน
ก่อนคำนวณ ต้องรู้ว่ารายได้ของคุณจัดเป็นเงินได้ประเภทไหน เพราะมีผลต่อการหักค่าใช้จ่าย ฟรีแลนซ์มักเข้าข่ายประเภทเหล่านี้
- เงินได้จากการรับทำงานให้ เช่น รับจ้างทำงานทั่วไป
- เงินได้จากวิชาชีพอิสระ เช่น งานออกแบบ ที่ปรึกษา หรือวิชาชีพเฉพาะ
- เงินได้จากการรับเหมาหรือธุรกิจส่วนตัว
ประเภทเงินได้ต่างกันจะหักค่าใช้จ่ายได้ต่างกัน ดังนั้นควรตรวจสอบให้ชัดว่ารายได้ของคุณอยู่ประเภทใด
สูตรคำนวณภาษีฟรีแลนซ์ 4 ขั้น
หัวใจของการคำนวณภาษีคือสูตรนี้
ขั้นที่ 1: รวมรายได้ทั้งปี
รวมรายได้จากทุกงานที่คุณรับตลอดทั้งปี ทั้งที่ถูกหัก ณ ที่จ่ายและที่รับเป็นเงินสด อย่าลืมก้อนเล็กก้อนน้อย เพราะกรมสรรพากรสามารถตรวจสอบย้อนได้
ขั้นที่ 2: หักค่าใช้จ่าย
ค่าใช้จ่ายหักได้ 2 วิธี คือ "หักแบบเหมา" ตามอัตราที่กฎหมายกำหนด หรือ "หักตามจริง" โดยต้องมีเอกสารหลักฐานครบ ส่วนใหญ่ฟรีแลนซ์เลือกหักแบบเหมาเพราะสะดวกกว่า
| ประเภทเงินได้ | การหักค่าใช้จ่ายแบบเหมา |
|---|---|
| รับจ้างทำงานให้ทั่วไป | 50% สูงสุดไม่เกิน 100,000 บาท |
| วิชาชีพอิสระบางประเภท | ตามอัตราที่กำหนดเฉพาะวิชาชีพ |
| รับเหมา/ธุรกิจบางประเภท | ตามอัตราที่กฎหมายกำหนด หรือหักตามจริง |
อัตราเหมาขึ้นกับประเภทเงินได้และอาชีพ ควรตรวจสอบอัตราที่ตรงกับงานของคุณกับกรมสรรพากร
ขั้นที่ 3: หักค่าลดหย่อน
นำค่าลดหย่อนที่คุณมีสิทธิมาหักต่อ เช่น ค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท เบี้ยประกัน กองทุนเพื่อการเกษียณ เงินบริจาค และอื่น ๆ ยิ่งใช้สิทธิครบ เงินได้สุทธิยิ่งลดลง ภาษีก็ยิ่งน้อย
ขั้นที่ 4: คำนวณภาษีตามอัตราขั้นบันได
นำเงินได้สุทธิมาคำนวณตามอัตราภาษีแบบขั้นบันได ซึ่งคิดเป็นชั้น ๆ
| เงินได้สุทธิ (บาท) | อัตราภาษี |
|---|---|
| 0 – 150,000 | ยกเว้น |
| 150,001 – 300,000 | 5% |
| 300,001 – 500,000 | 10% |
| 500,001 – 750,000 | 15% |
| 750,001 – 1,000,000 | 20% |
| 1,000,001 – 2,000,000 | 25% |
| 2,000,001 – 5,000,000 | 30% |
| มากกว่า 5,000,000 | 35% |
สำคัญคือภาษีคิดเป็นชั้น ไม่ใช่เอาอัตราสูงสุดคูณทั้งก้อน เช่น เงินได้สุทธิ 400,000 บาท จะเสีย 5% เฉพาะส่วน 150,001–300,000 และ 10% เฉพาะส่วน 300,001–400,000 เท่านั้น
ตัวอย่างคำนวณจริง — ฟรีแลนซ์รายได้ 400,000 บาท
สมมติว่าคุณเป็นฟรีแลนซ์รับจ้างทำงานให้ทั่วไป มีรายได้ทั้งปี 400,000 บาท เลือกหักค่าใช้จ่ายแบบเหมา
ขั้นที่ 1–3 หาเงินได้สุทธิ
ขั้นที่ 4 คำนวณภาษีตามขั้นบันได
ถ้าระหว่างปีคุณถูกหัก ณ ที่จ่าย 3% ของ 400,000 = 12,000 บาท
ตัวอย่างนี้เป็นกรณีสมมติเพื่อให้เห็นวิธีคิด ตัวเลขจริงขึ้นกับประเภทเงินได้และค่าลดหย่อนของแต่ละคน
อย่าลืม! ภาษีหัก ณ ที่จ่ายที่ถูกหักไประหว่างปี
อย่างที่เห็นในตัวอย่าง ยอดที่ถูกหัก ณ ที่จ่ายระหว่างปีนำมาหักลบกับภาษีที่ต้องจ่ายจริงได้ ถ้าถูกหักเกินก็ขอคืนได้ ดังนั้นการเก็บหนังสือรับรองหัก ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ให้ครบทุกใบจึงสำคัญมาก หากอยากรู้ขั้นตอนขอคืนแบบละเอียด อ่านได้ที่ วิธีขอคืนภาษีหัก ณ ที่จ่าย
ฟรีแลนซ์ยื่นภาษีตอนไหน ยื่นแบบไหน
ฟรีแลนซ์ที่มีเงินได้หลายประเภทยื่นด้วยแบบ ภ.ง.ด.90 ภายในช่วงต้นปีถัดไป (โดยทั่วไปภายในสิ้นเดือนมีนาคม ส่วนการยื่นออนไลน์มักขยายเวลาให้) นอกจากนี้ฟรีแลนซ์บางประเภทยังต้องยื่นภาษีครึ่งปีด้วยแบบ ภ.ง.ด.94 ในช่วงกลางปี
อีกเรื่องที่ต้องระวังคือ ถ้ารายได้ของคุณเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี อาจเข้าข่ายต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) เพิ่มเติม
คำนวณภาษีอัตโนมัติตลอดปี
ZunaMoney ช่วยให้คุณบันทึกรายได้แต่ละงานพร้อมยอดหัก ณ ที่จ่ายได้ทันที แล้วคำนวณภาษีให้อัตโนมัติ พร้อมแสดงตัวเลขคาดการณ์ว่าสิ้นปีคุณต้องจ่ายเพิ่มหรือได้คืนเท่าไหร่
ดาวน์โหลด ZunaMoney ฟรีคำถามที่พบบ่อย
ฟรีแลนซ์รายได้น้อยต้องยื่นภาษีไหม?
ถ้ามีเงินได้ถึงเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนดต้องยื่น แม้คำนวณแล้วไม่ต้องเสียภาษีก็ควรยื่น โดยเฉพาะถ้าถูกหัก ณ ที่จ่ายไว้ เพื่อขอเงินคืน
หักค่าใช้จ่ายแบบเหมากับตามจริง เลือกแบบไหนดี?
ถ้าค่าใช้จ่ายจริงของคุณสูงกว่าอัตราเหมาและมีเอกสารครบ การหักตามจริงจะคุ้มกว่า แต่ถ้าค่าใช้จ่ายน้อยหรือไม่มีเอกสาร การหักเหมาสะดวกกว่า
มีงานประจำด้วยและรับฟรีแลนซ์ด้วย คำนวณยังไง?
ต้องนำเงินได้ทั้งสองส่วนมารวมกันแล้วคำนวณภาษีตามประเภทเงินได้ของแต่ละก้อน
ยื่นภาษีช้าหรือไม่ยื่นมีโทษไหม?
มีทั้งเบี้ยปรับและเงินเพิ่มตามกฎหมาย จึงควรยื่นให้ทันกำหนด
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อความเข้าใจเบื้องต้น ไม่ใช่คำแนะนำทางภาษีเฉพาะบุคคล อัตราภาษี เกณฑ์การหักค่าใช้จ่าย และขั้นตอนอาจเปลี่ยนแปลงตามปีภาษี โปรดตรวจสอบข้อมูลล่าสุดกับกรมสรรพากร (rd.go.th) หรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านภาษีก่อนดำเนินการ